Kağıtsız Ticarette Doğru Adım Adım
Elektronik İmza Yasası ve Dış Ticaret İşlemleri

Mustafa Emre Civelek, MBA
e-mail: emre@emrecivelek.com
Şubat, 2004

“ Elektronik imza yasasının kabul edilmesi ile dış ticaret işlemlerinin tümünün maliyet avantajından dolayı hızla elektronik ortama taşınacağını ve kağıt belgelerin tamamen ortadan kalkacağını düşünmek aşırı bir iyimserlik olur . . .”

Elekronik imza yasa tasarısı 15.Ocak.2004 tarihinde TBMM Genel Kurulunda Kabul edildi ve 23.Ocak.2004 tarihli resmi gazetede yayınlandı. Tasarıda denetleyici kurum olarak belirlenen Telekomünikasyon Kurumunun 6 ay içerisinde ilgili yönetmelikleri hazırlaması ve yasanın yürürlüğe girmesi bekleniyor. Tüm iş dünyası büyük bir değişimin eşiğinde. Elektronik ticaret yatırımları hızlanacak ve yeni bir dönem başlayacak. . . .

Elektronik imza yasasının kabul edilmesi ile dış ticaret işlemlerinin tümünün maliyet avantajından dolayı hızla elektronik ortama taşınacağını ve kağıt belgelerin tamamen ortadan kalkacağını düşünmek aşırı bir iyimserlik olur. Elektronik belgelerin kağıt belgelerin iş hayatındaki egemenliğini elinden alması sanıldığından zor olacaktır. Dış ticaret işlemlerinin hacmi ve karlılığına göre yapılması gereken başlangıç yatırımının çok büyük olması sebeplerden biridir. Ayrıca kağıt ortamında yürütülen iş süreçleri ile kağıtsız ortamda yürütülen iş süreçleri arasında çok büyük farklılıklar bulunmakta ve dış ticaret işlemlerinin iş süreçlerine çok sayıda kurum katılmaktadır ve karmaşık iş süreçleri bulunmaktadır.

Özellikle dış ticaret işlemlerinde kağıt belgelerin egemenliğine son verilmesinin yolu öncelikle bankacılık ve gümrük işlemlerinde elektronik belge kullanımının yaygınlaşmasından geçmektedir. Bu bağlamda Dış Ticaret Müşteşarlığı bünyesinde e-belge uygulama grubu tarafından yürütülen çalışmalar büyük önem taşımaktadır.

Bankacılık alanında da ise Bolero belgeleri ön plana çıkması en muhtemel ürünlerden biridir. Dünyada ki bankalar hemen hemen hepsi SWIFT sistemini kullanmaktadır ve Bolero SWIFT iştiraki olduğu için küresel ölçekte faaliyet gösteren bankalar tarafından hızla benimsenmiştir. Orta ölçekli bankalarında Bolero sistemine geçmeleri için uygun ortam oluşmaya başlamıştır. Bolero International Ltd. 1998 yılında, finansal ve lojistik topluluklar olan SWIFT ve TTclub (Through Transport Mutual Insurance Association) yönetiminde kurulmuştur. Bolero International Ltd.’nin temel amacı yapılandırılmış ticari belgeler oluşturmak suretiyle , karaşılıklı veri aktarım anlaşmalarına gerek kalmadan , tüm dünyada geçerliliği kabul edilmiş elektronik ticari belgeler oluşturmaktır. SWIFT ve TTclub toplulukları arasındaki birleşme dünya çapında navlun komisyoncuları , konteyner filo taşıyıcıları , liman otoriteleri ve finansal kurumlar olmak üzere 12.500, adet kurumu bir araya getirmiştir. Bu suretle hükümetler üzerinde etkili olabilecek bir baskı grubuda oluşturmuştur. Bolero International Ltd. elektronik belgeler konusunda özel sektör tarafından yürütülen en önemli projedir. Dünya genelinde pek çok sektörden Bolero projesine katılan kuruluşların sayısı her geçen gün artmaktadır. Bolero projesi özellikle okyanus ötesi taşımacılık üzerine yoğunlaşmış olup , deniz taşımacılığında kullanılan konşimentonun elektronik ortamdaki karşılığı olan elektronik konşimentonun dünya çapında geçerli ve yaygın bir belge haline gelmesi için çalışmaktadır. İnternet üzerinden gönderilen ticari elektronik belgeler vasıtasıyla dış ticaret yapılabilmesi için mevcut dış ticaret ödeme yöntemlerininde sadeleştirilip elektronik ortama uyarlanması gerekmektedir. Kağıt ortamında iş yapmanın zorluklarından kaynaklana pek çok detay prosedürün aynen elektronik ortama taşınması gereksizdir. Daha sade işlem standartlarının hatta mümkünse tüm klasik ödeme yöntemlerinin yerini alacak tek bir standartın elektronik ortamda kullanılması yerinde olacaktır. Bu suretle kağıt ortamında üzerinde uzun yıllar uzmanlaşılması gereken iş süreçleri uzmanlık gerektirmeden de yürütülebilir hale gelecektir. Bunun sonunda firmaların operasyonel maliyetlerinde çok belirgin düşüşler yaşanacağı açıktır.

Bankaların Bolero sistemine geçmesi için öncelikle firmaların bunu talep etmesi gerekmektedir. Elektronik imza yasasının kabul edilmesinden sonra Türkiye’de faaliyet gösteren büyük firmaların dış ticaret işlemlerinin tüm süreçlerini elektronik ortama geçirmek isteyecekleri açıktır. Bu talebi en hızlı şekilde karşılayabilecek elektronik belgeler Bolero belgeleri olduğundan Türk bankacılık , gümrük sistemlerinin ve dış ticaret mevzuatının bu belgelere uygun duruma getirilmesi gerekmektedir.

İhracatçılarımızın dünya piyasalarında rekabet güçlerini arttırmaları bu gelişmelere bağlıdır.
Home Button