Esas olarak küreselleşme dünya üzerinde yaşayan insan toplulukları arasında ki kültürel farklılıkların ortadan kalkması ve tek kültürlülüğe doğru bir eğilimi ifade etmektedir.

Günümüzde iletişim olanaklarını en iyi kullanan ve iletişim kanallarını en iyi şekilde kendi kültür kaynaklarına kanalize eden toplumların kültürü küresel boyutta baskın hale gelmektedirdir ki , internetin A.B.D.'de ortaya çıkması ve bütün dünyaya yayılıp büyük bir iletişim devrimini ateşlemesi bir tesadüf değil asrın başında başlayan küreselleşme sürecinde kültürel hakimiyet kurma yarışının bir parçasıdır. Teknolojik gelişmelerin bu yarışta büyük önemi bulunmaktadır.

Teknolojiyi elinde bulunduran toplumlar kültürlerini küresel boyuta taşımaktadırlar. Küreselleşmenin soğuk savaş döneminin politik ve ideolojik çekişmelerini sona erdiği 1989 yılında başlamamıştır. Asıl küreselleşme asrın başında otomobil tren gibi ulaşım araçlarının tüm dünyada yaygınlaşması ve insanların daha fazla seyahat eder duruma gelmesi ile başlamıştır. Ulaşım ve iletişim araçlarının artması ve yaygınlaşması ile kültürler arası etkileşim artmış ve küreselleşme adını verdiğimiz olgu ortaya çıkmıştır ve bu dönem aynı zamanda dünya üzerinde ki uluslar arasında büyük bir teknoloji yarışınında başlangıcını temsil etmektedir. 

Asrın başında dünya hakimiyetini belirleyen güç denizlere hakim olmak ve hava gücüne sahip olmak iken soğuk savaş döneminde uluslar arasında ki teknoloji savaşı nükleer ve uzay teknolojileri alanına kaymıştır. Günümüz ise bilgi çağıdır ve bir bilgi okyanusu durumunda olan internet küreselleşmenin hakim teknolojisi durumuna gelmiştir. Günümüzde tüm iş süreçlerini internet ile uyumlu hale getirmek dünya üzerinde rekabetin ön şartı durumdadır ve  küresel sermaye açısından çekici olmak ülkelerin ekonomik durumlarını belirleyen en önemli etkenlerden biridir. Bu bağlamda dışa kapalı sistemlerin modası geçmiş , dünya ile entegre olmak önem kazanmıştır. Bu entegrasyonun yolu da dünya ile aynı sistemleri kullanmaktan geçmektedir.

İnternet teknolojileri inanılmaz bir hızla gelişmekte ve internet üzerindeki işlemlemlerin hukuksal olarak tanınmasını sağlayacak olan elektronik imza dünya üzerinde ülkelerde geçerli olmaya başlamaktadır. Türkiye'de ise elektronik imza yasasının kabul edilmesi ile ihracatçılarımızın küresel pazarlarda rekabet gücü üzerinde birinci derecede etkisi olan dış ticaret işlemlerinin tümünün maliyet avantajından dolayı hızla elektronik ortama taşınacağını ve kağıt belgelerin tamamen ortadan kalkacağını düşünmek aşırı bir iyimserlik olacaktır. Dünya üzerinde faaliyet gösteren küresel boyuttaki bankalar kağıtsız ticaret yatırımlarımlarına doksanlı yılların sonunda başlamış olmalarına rağmen , orta ölçekli Türk bankaları henüz konunun önemini tam anlamıyla kavramış gibi gözükmemektedir. Elektronik belgelerin kağıt belgelerin iş hayatındaki egemenliğini elinden alması özellikle Türkiye için sanıldığından zor olacaktır.

Dış ticaret işlemlerinin hacmi ve karlılığına göre yapılması gereken başlangıç yatırımının çok büyük olması sebeplerden biridir. Ayrıca kağıt ortamında yürütülen iş süreçleri ile kağıtsız ortamda yürütülen iş süreçleri arasında çok büyük farklılıklar bulunmakta ve dış ticaret işlemlerinin iş süreçlerine çok sayıda kurum katılmaktadır ve karmaşık iş süreçleri bulunmaktadır. Singapur başta olmak üzere uzak doğu ülkelerinde konu bir devlet politikası olarak ele alınmakta ve doksanlı yılların sonundan beri çalışmalar yürütülmektedir. Türkiye için ise sadece elektronik imza yasasının kabul edilmesinin yeterli olmayacağı açıktır.

Küresel pazarlarda rekabet günden güne kızışmakta özellikle çin gibi düşük maliyetle dünya pazarlarına mal satabilen ülkeler ile rekabet zorlaşmaktadır. Bunun yanında batı ülkelerinde internet teknolojilerinde yaşanan gelişmeler sonucunda dış ticaret işlemlerinin operasyonel maliyetleri düşmekte , buna rağmen Türkiye'de dış ticaret alanında faaliyet gösteren firmalar , bankalar , gümrük komisyoncuları gibi taraflar halen emek yoğun olarak kağıt ortamında çalışmalarını sürdürmektedirler.  Tüm iş süreçlerinin internet üzerinden yürütüleceği ve küresel bazda kurumlar arası entegrasyonun sağlanacağı günler yaklaşmaktadır. İnternet devriminin ikinci evresi başlamıştır ve önümüzdeki günlerde ticaret hayatında büyük değişiklikler olacaktır. Bu bağlamda Türkiye'de ki şirketlerin de  özellikle elektronik belgeleri stratejik seviyede ele alma zorunlulukları vardır. Elektronik belge stratejisi belirlenirken şirketlerin öncelikle iş süreçleri üzerine yoğunlaşmaları gerekmektedir ve iş süreçleri elektronik belgeler ile uyumlu ve elektronik imzaları desteklecek şekilde tasarlanmalıdır. Şirketlerin elektronik iş stratejilerinin en önemli kısmını elektronik belgelerin oluşturması gerektiği söylenebilir. Şirket içi ve dışı tüm iletişimin elektronik imza kullanılmak suretiyle elektronik belgeler vasıtasıyla yapılması ve çok detaylı bir içerik yönetimi sisteminin teşkil edilmesi gerekmektedir.

Bir ülkenin teknolojik gelişmişlik seviyesini gösteren en önemli göstergeler araştırma geliştirme harcamalarının toplam harcamalar içinde ki payı ve teknoloji ağırlıklı ürünlerin toplam ihracat içinde ki payıdır. Teknoloji üretmenin öneminin kavranması gerekir , teknolojiyi üretmeyen ve sürekli satın alan ülkeler küresel ekonomide oyuncu değil piyon olarak kalacaktır. Dünya pazarını sürekli olarak birleştirme eğiliminde olan bankacılık ve sanayi grupları uluslarüstü bazı mekanizma ve kurumları desteklemektedirler. Bu kurumlar aracılığıyla ortak üretim , ticaret standartlarını tüm dünyada yaygın hale getirmektedirler. Ticaret alanında günümüzde standart olan kağıt dış ticaret belgelerinin yerini elekronik imzanın hukuksal geçerlilik kazanması ile elektronik belgelerin alacağı açıkça görülmektedir. Türkiye'nin bu gelişmeleri hızla kavraması ve ihracatçıları hızla yeni gelişmelere uyumlu hale getirmesi küresel ticaret arenasında Türkiye'ye büyük bir atılım yaptıracaktır. Henüz yeni olan ve dünyada kullanımı düşük seviyede olan elektronik belge teknolojilerinin vakit kaybetmeden Türkiye'de uygulanmaya başlanması geki kaldığımız teknoloji yarışında bize bir şanş tanıyacaktır.

Mustafa Emre CİVELEK